Amategeko y’Abakoloni yasabiwe kuvanwa mu bitabo by’amategeko y’u Rwanda

1

Umuyobozi w’urukiko rw’ikirenga Prof Sam Rugege yanenze abanyapolitike b’abanyaburayi banenga ubutabera bwo mu Rwanda ndetse anavuga ko amateka y’abakoloni nk’ay’umwami w’ u Bubiligi na Guverineri u Rwanda Urundi akwiye gucika mu Rwanda.

Mu muhango wo gutangiza umwaka w’ubutabera mu Rwanda, Prof Sam Rugege yavuze ko u Rwanda rumaze kuzamuka bu butabera ndetse n’imigendekere y’Imanza.

Prof Sam Rugege yavuze ko ibyegeranyo by’imiryango itandukanye bishyira u Rwanda mu myanya ya mbere ku Isi ndetse no ku mugabane wa Afuruka.

Avuga ko ibi byose bivuguruza aba banyapolitike b’abanyaburayi bavuga ko ubutabera bwo mu Rwanda butisanzuye.

Ati:”Ibyo byose bivuguruza ibiherutse gutangazwa n’abanyapolitike bo mu Nteko Ishinga Amategeko yo mu bihugu byunze ubumwe w’uburayi, aho banenga imicire y’imanza mu nkiko z’u Rwanda bavuga ko zitigenda, ko hari imanza zigomba gusubirwamo hagashingirwa ku bimenyetso no ku mategeko mu bwinzure .”

Yakomeje avuga ko kuba umuntu ari umunyapolitike bitavuze ko ataburanishwa hakurikijwe amategeko agenga abandi kandi ko imanza zigira inzira zicamo ngo zisubirwemo.

Ati:”Twakwibutsa ko gusubirishamo imanza bifite inzira ziteganywa n’amategeko y’u Rwanda ariko twakongeraho ko icibwa ry’imanza mu Rwanda rishingira ku bimenyetso bifatika ku mategeko kandi mu bwisanzure. Kuba ushinjwa ari umunyapolitike ntacyo bihindura iyo yishe amategeko agahamwa n’icyaha ahanwa nk’abandi bose hashingiwe ku mategeko ariho .”

Yakomeje agira ati :”Abo banyapolitike kandi banenga amategeko y’u Rwanda bavuga ko adahuje n’amategeko mpuzamahanga, ko agomba guhindurwa nyamara ayo mategeko bavuga ahuje neza n’amategeko y’ibihugu by’i Burayi bitari bike. Harimo Autriche, U Bufaransa, U Bubiligi, U Busuwisi , Hongiriya n’ibindi byinshi.”

Kuba u Rwanda rugikoresha amategeko ya gikoroni ngo nicyo kibazo

Prof Sam Rugege avuga ko ikibazo ari uko u Rwanda rugikoresha amategeko yo mu gihe cy’ubukoloni yari ay’umwami w’u Bubiligi na Guverineri wa Rwanda Urundi.

Ati:”Ngirangi ikibazo dufite ni uko twakomeje gukoresha amategeko ya gikoroni nyuma y’uko tubonye ubwigenge bakumva ko bakomeza kutubwira amategeko adukwiriye n’atadukwiriye. Ntibishimishije kubona ko nyuma y’imyaka irenga 50 tumaze tubonye ubwigenge tugifite amategeko y’umwami w’Ububiligi n’aya Guverineri w’u Rwanda Urundi. “

Sam Rugege yasabye ko aya mategeko yahindurwa u Rwanda rukayavanaho , ati:”Ababishinzwe babisuzuma niba igihe kitageze ngo u Rwanda ruhagarike bene ayo mategeko, hamwe ntaboneka mu buryo bworoshye nk’uko tumenyereye andi mategeko yihishe hirya no hino akaba yakoreshwa n’uwayacukumbuye kugirango yuzuze inyungu ze kandi hamwe ugasanga avuguruza Itegeko Nshinga.”

N’ubwo ngo byafata igihe kinini ariko ngo yagenda asimburwa uko bishobotse. Ati:”Kuyavugurura cyangwa kuyasimbuza andi binyuze muri izi nzira zose zisanzwe byatwara imyaka myinshi u Rwanda ariko rwahita ruyahagarika rugasigara ruyasimbuza andi uko bishobotse”

Prof Sam Rugege avuga ko ubu imanza z’ibirarane mu nkiko zagabanutse zikava ku 18416 mu mwaka wa 2012 zikagera ku 5508 mu mwaka ushize w’ubucamanza.

Yakomeje avuga ko ubushakashatsi bwakozwe na RGB bugaragaza ko abaturage bishimiye inzego z’ubucamanza ku kigero cya 88 ku ijana naho inkiko z’ubucuruzi ngo zishimiwe ku kigero cya 73.7 ku ijana.

Yisangize Inshuti.

Ibitekerezo 1

  1. Ikibazo se ni ingoma yashyizeho ayo mategeko cyangwa ni ikiri muri ayo metegeko?Kuba se tukiyagenderaho ni amakosa ya nde?

Tanga Igitekerezo