Sena yemeje ko umusaruro w’Itorero ry’igihugu udahagije

1


-  Komisiyo y’itorero ntikurikirana intore nyuma yo kuzitoza

-  17.2 % by’intore ni bo bashyira mu bikorwa ibyo bigishirijwe mu itorero

-  Hari abatoza badafite ubushobozi bwo gutoza

-  Nta ngengo y’imari intore zihabwa mu bikorwa zitegura

- Umuco w’ubukorerabushake mu ntore ngo byo biri ku kigero cya 3%

Ibi byagaragajwe muri Raporo komisiyo y’imibereho myiza y’abaturage, uburenganzira bwa muntu n’ibibazo by’abaturage muri sena yakoze nyuma yo gukora ingendo hirya no hino bagamije kureba Uruhare rw’umuco mu bumwe n’ubwiyunge ndetse n’uruhare rw’itorero ry’igihugu mu kurandura ivangura n’amacakubiri no kubaka ubumwe by’abanyarwanda.

Bashakaga kandi kumenya uko abanyarwanda bafata Itorero ry’igihugu no kumenya impinduka Itorero ry’igihugu rizana mu mibereho y’abanyarwanda ku bijyanye no gukunda igihugu n’umurimo. Iyi komisiyo yagiranye ibiganiro mpaka n’abaturage, inzego, abashakashatsi n’abafatanyabikorwa mu bikorwa by’itorero ry’igihugu.

Raporo iyi komisiyo yagejeje ku nteko rusange ya sena yagaragaje ko hari impamvu nyinshi zituma itorero ry’igihugu ridatanga umusaruro ritegerejweho.

Uko abashakashatsi babona uruhare rw’Itorero ry’igihugu muri gahunda zitandukanye

Hon. Niyongana Gallican uyobora Komisiyo yakoze iyi Raporo yatanze urugero ku bushakashatsi bwakozwe n’ibigo bitandukanye bunenga umusaruro w’itorero aho bugaragaza ko Komisiyo y’igihugu y’itorero idafite uburyo bwo gukurikirana ibikorwa by’abamaze gutozwa ngo imenye niba intore zirimo gukora ibyo ziyemeje mu mihigo.

Hon Niyongana yavuze ko mu bashakashatsi baganiriye na Komisiyo hari ababeretse ko iyo intore zivuye mu itorero byibuze 70% baba bumva neza gahunda za Leta bigishirijwe mu itorero ariko ngo 17.2 % gusa ni bo bazigira izabo bakazishyira mu bikorwa. Kugira umuco w’ubukorerabushake mu ntore ngo byo biri ku kigero cya 3%.

Abaturage babona bate akamaro k’itorero ry’igihugu?

Hon Niyongana yavuze ko bamaze kuganira n’abashakashatsi bagiye mu baturage baganira na bo. Mu bo baganiriye ngo harimo abaturage basanzwe, abayobozi b’inzego z’ibanze n’intore.

Niyongana ariko yavuze ko aba baturage na bo bagaragaje imbogamizi zituma hari ibitagerwaho. Ati: “ Nabo bagarutse ku bushobozi buke bw’abatoza, uburyo bwo guhitamo abajya gutozwa nabwo batubwiye ko butanoze kuko usanga hari umuntu ujyayo kenshi, ugasanga umuntu aciyeyo nka gatanu kandi hari ibindi byiciro bitaratozwa na rimwe.”

Abaturage ngo berekanye imbogamizi ko intore zihabwa amasomo menshi mu gihe gito ndetse bagaragaza imbogamizi zuko nta mwanya intore zigira wo kongera guhura nyuma yo gutozwa ndetse ngo hari n’abajyanwa gutozwa batarasobanuriwe neza impamvu zabyo n’icyo Leta ibategerejeho.

Ikindi cyagaragajwe n’abaturage ni uko nta buryo buhari bwo gukoresha intore no kuzikurikirana. Niyongana ati: “ Iyo barangije itorero ubona bashyushye banari kumwe n’ubuyobozi ariko iyo ugiye kureba abababanjirije ntumenya aho byarangiriye.”

Icyakora abaturage ngo banagaragaje ko intore zifitiye igihugu akamaro nko mu mirimo y’amaboko no mu bukangurambaga kuri gahunda zitandukanye z’igihugu ariko akenshi ngo bahura n’imbogamizi zo kubura ingengo y’imari bigatuma ibikorwa byabo bidindira. Hari abasubije ko Itorero ry’igihugu rifite akamaro gakomeye mu burere mboneragihugu, rikanatuma abayobozi bagira umuco wo gukunda umurimo no kuwunoza.

Komisiyo yakoze iyi Raporo ibibona ite?

Hon Niyongana yagize ati: “ Komisiyo yasanze umusaruro itorero ritanga utaragera ku rwego rwifuzwa n’abanyarwanda, ibyo bikaba bishingiye ku nzitizi zigihari, igenamigambi ry’ibikorwa by’itorero ritanoze, kudakurikirana ibikorwa by’itorero, inzego z’ibanze ntizikurikirane intore.”

Komisiyo yagaragaje ko abamaze gutozwa mu itorero ry’igihugu barenga Miliyoni (1,000,098).

Hon Niyongana Gallican

Yisangize Inshuti.

Ibitekerezo 1

Tanga Igitekerezo