Abadepite bibajije niba ruswa y’ikigugu atari yo ihejeje RAB mu bukode

2

Komisiyo y’Inteko ishinzwe gukurikirana imikoreshereze y’imari n’umutungo bya leta (PAC) yakemanze ruswa mu Kigo cy’igihugu gishinzwe Ubuhinzi n’Ubworozi (RAB),nyuma yo gutanga isoko ryo kubaka aho gikorera inshuro ebyiri binanirana.

Muri Raporo y’Umugenzuzi mukuru w’Imari ya Leta 2016, hagaragajwe ibihombo byinshi muri iki kigo harimo miliyoni 114 basanze iki kigo gifite hadasobanurwa neza aho yavuye,Miliyari 1,47 ataragiye agaragazwa neza aho yinjiye aturutse ndetse na miliyoni 15 yakiriwe n’umukozi agashyira kuri Konti zirindwi.

Gusa bigeze ku mitangire y’amasoko, Umugenzuzi yagaragaje ko hari amasoko ageze kuri 20 yari afite agaciro ka miliyoni hafi 400 ataratanzwe kandi ari mu igenamigambi, ndetse n’andi masoko icyenda yatanzwe atari mu igenamigambi.

Bagarutse ku mushoramari wahawe isoko rihwanye na miliyoni 840,179 akarita ndetse na Sosiyeti yitwa Nyabugogo Supply Ltd yahawe isoko itujuje ibyangombwa.

Ushinzwe gutanga amasoko yavuze ko amasoko icyenda yagaragajwe yarebanaga n’Imurikagurisha inzego z’ubuhinzi zijya zikora ariko yemera ko bayatanze bihabanye n’uko itegeko ryo gutanga amasoko yihutirwa rivuga.

Nkuko byasobanuwe, itegeko ryo gutanga amasoko rivuga ko amasoko ategurwa igihe ingengo y’Imari y’ibindi bikorwa irimo itegurwa kugirango amasoko azatangwa abe ahuye n’amafaranga ateganyijwe mu ngengo y’Imari.Itegeko kandi riteganya ko iyo hari amasoko yibagiranye RPPA iyongeramo mu gihembwe cya gatatu, naho Ibiza bitunguranye bigasuzumwa ukwabyo.

Umuyobozi w’Agateganyo wa RAB, Daphrose Gahakwa, yavuze ko ayo masoko icyenda yaturutse kuri iyo ‘Expo’ yaje ifite insanganyamatsiko ibategeka kugira ibyo bahindura.Gusa umukozi wa RAB ushinzwe gutegura amasoko akaba yavuze ko nubwo hari ibyo atibuka neza ariko yabwiwe ko bikenewe akabisinyira.

Icyicaro cya RAB cyatumye bakekwaho ruswa y’ikigugu

Mu ingengo y’imari ya 2013-2014, RAB yatanze isoko ryo kubaka icyicaro cy’iki kigo kuko aho kiri hakodeshwa amafaranga menshi.Muri uwo mwaka batanze isoko maze rwiyemezamirimo wa mbere araritsindira ariko ahita aryamburwa kuko hari ibyo atari yujuje. Haje uwa kabiri nawe ahabwa 20% by’amafaranga yagombaga gukorera ahwanye na miliyoni 42 nawe aza gukora icyo iki kigo kita ‘Ubuhemu” kuko yaritaye ritarangiye.

Gusa nubwo RAB yakomeje kuvuga ko rwiyemezamirimo wa kabiri ari umuhemu, abadepite bo ntibigeze babikozwa kuko batumva uburyo yahawe isoko kandi yari asanzwe ari bihemu n’ahandi nk’I Nyamagabe.

Ushinzwe gutanga amasoko yavuze ko nta kibazo babonaga mu kumuha isoko cyane ko yari yujuje ibyangombwa, ibintu abadepite bafashe nko kureba mu mpapuro buhumyi cyangwa se ufunze amaso.

Umujyanama mu mategeko wa RAB nawe yahise avuga ko ku bijyanye n’amafaranga y’ingwate yo gutangiza imirimo bandikiranye ku neza ariko bakaba batarayabona nubwo bamujyanye mu nkiko .

Depite Nkusi n’ikiniga cyinshi yahise yibaza ubwo burangare bubahejeje mu bukode ati “ Murumva amafaranga mukodesha uko angana,kubera kudaha ibintu agaciro? Bwa mbere mutanze isoko rirananiranye uwo mwaka murakodesheje, bwa kabiri mutanze isoko murakomeje murakodesha. Ayo mafaranga abanyarwanda barimo batakaza azabazwa nde?”

Yakomeje agaragaza ko kuri 20% yahawe rwiyemezamirimo nka “Avance” agera ku 10% akeka ko yaba ari ruswa kuko bitumvikana ko baha isoko umuntu uzwi muri Leta ko ahemuka.

Yagize ati “Koko iyo ubonye isoko ryatanzwe mbere rikananirana,rishobora kunanirana ryabuze uwo bariha, bwa kabiri mukariha umuntu udashoboye, iyo batanze 20% agera ku 10% aba ari ‘ruswa’.Muzakore igenzura , arayatanga yagera hagati akananirwa kurangiza,akaba yizeye umuntu hanyuma akabishyira ku ruhande”.

Nkusi yavuze ko Abakozi ba Leta bakwiye kwikuramo ko gutanga isoko ari ‘kado’ ahubwo ari Serivisi umuntu atanga, ndetse yavuze ko atari bwo bwa mbere mu Nteko babyumva.Yavuze ko hakwiye iperereza ngo abantu bamenye ikihishe inyuma y’icyo kibazo gihejeje RAB mu bukode.

@Eric Birori

Yisangize Inshuti.

Ibitekerezo 2

  1. Ba Honorables mwebwe ntimubizi,Ruswa ,ikimenyane,utuzu,icyenewabo,kwigwizaho inyungu byabayobozi biba muri RAB biravuza ubuhuha,nibyo byayimunze idashobora no kuzigobotora igihe cyose hakirimo bariya bayobozi bayigize akarima kabo. imitangire yakazi byo nagahomamunwa. muzabaze akazi baherutse gutanga ejobundi amanyanga yakozwemo???? babeshyagako arakazi kagiye gutangwa nyamara arukuzamura abasanzwe barimo,ntabwo baguha akazi uturutse hanze yikigo cyabo, maze umenye amabanga yabo namanyanga ahakorerwa. ahubwo nihacishwemo umweyo kuko birakabije. naho kuva mubukode se babikozwa gute kandi bafitemo icyacumi mukwishyura hariya bakorera.

Tanga Igitekerezo